non sinit illa sui uanas antistitis umquam 25 esse preces; nostris hinc pete rebus opem.

15 at] et _T_ nihil] nil _I_ reperire] re/perire _F_ pudore]

pudoris _T_ 16 caeca] saeua _Riese_ laeua _fort legendum_ 17 seu]

si _M1_ excutias] inquiras _F1M2ul_ 18 inueniemur _HILB2ulF2ul_ inuenientur _MF1T_ perueniemus _B1C_ 19 ueliS/ _F2c_ qui sint mores] qui sunt mores _I, ut uid_ mores qui sint _M_ inquirere]

inquire _M_ nostri] nostros _I, probante Heinsio_ 20 detrahe] dete _I1_ 22 exora] excola _Bac_ 23 di] at _C_ sunt] sint _BCFM2ul_ 24 nulla est] nulla _FT_ notior] certior _I_ 25 non] nec _I_ sinit] sinet _I_ illa] ara _M1_ 26 rebus] *ebus _B_

quamlibet exigua si nos ea iuuerit aura, obruta de mediis cumba resurget aquis; tunc ego tura feram rapidis sollemnia flammis, et ualeant quantum numina testis ero. 30 nec tibi de Pario statuam, Germanice, templum marmore; carpsit opes illa ruina meas.

templa domus facient uobis urbesque beatae; Naso suis opibus, carmine, gratus erit.

parua quidem fateor pro magnis munera reddi, 35 cum pro concessa uerba salute damus; sed qui quam potuit dat maxima gratus abunde est, et finem pietas contigit illa suum,

27 quamlibet] qualibet _I_ qua libet _BpcC_ iuuerit] pauerit _unus Vaticanus, unde_ fouerit _Heinsius_ 29 tunc] nunc _C_ 30 ualeant quantum] quantum ualeant _F_ 31 Pario] phario _LF2H2I2_ 32 carpsit] carsit _Cac_ carp*it _B2c_ capsit _Fac_ meas] meos _L_ 33 facient uobis] facient nobis _C_ faciant uobis _FI, probante Heinsio_ uobis facIANT _M2c, ut uid_ urbesque] urbeque _F1_ beatae] batae _Cac_ bate _F_ 37 sed] si _T_ quam] quantum _B2_ abunde _C_ ab unde _B_ habunde _MHILT, F2c in ras_ est _om I1_

nec quae de parua pauper dis libat acerra tura minus grandi quam data lance ualent, 40 agnaque tam lactens quam gramine pasta Falisco uictima Tarpeios inficit icta focos.

nec tamen officio uatum per carmina facto principibus res est aptior ulla uiris.

carmina uestrarum peragunt praeconia laudum, 45 neue sit actorum fama caduca cauent; carmine fit uiuax uirtus, expersque sepulcri notitiam serae posteritatis habet; tabida consumit ferrum lapidemque uetustas, nullaque res maius tempore robur habet. 50

39 nec quae] nequae _C_ pauper dis libat] pauper delibat _F_ dis pauper libat _ML_ acerra] acerba _C (=acerua)_ 40 minus] minos _C_ lance] luce _M_ 41 lactens] lactans _F1_ 43 officio] in uita _C_ 44 aptior] altior _P_ aPtior _F2c_ gratior _Heinsius ex tredecim codicibus_ ulla] illa _B1C_ 45 uestrarum] uastarum _Burman_ certarum _Heinsius_ laudum] laudem _Iac, ut uid_ rerum _M2ul_ 46 actorum _MFIT_ auctorum _BCHL_ 47 sepulcri] sepul**ri _Mac_ _49-50 in marg add F2; post 51-52 ponit B1_ 49 t//Abida _I2c, ut uid_ consumit] cumsumit _F2, fort BCI_

scripta ferunt annos: scriptis Agamemnona nosti, et quisquis contra uel simul arma tulit; quis Thebas septemque duces sine carmine nosset et quicquid post haec, quicquid et ante fuit?

di quoque carminibus, si fas est dicere, fiunt, 55 tantaque maiestas ore canentis eget: sic Chaos ex illa naturae mole prioris digestum partes scimus habere suas; sic adfectantes caelestia regna Gigantas ad Styga nimbiferi uindicis igne datos; 60 sic uictor laudem superatis Liber ab Indis, Alcides capta traxit ab Oechalia; et modo, Caesar, auum, quem uirtus addidit astris, sacrarunt aliqua carmina parte tuum.

_51-54 om F_ 51 Agamemnona] agamenona _IL_ nosti] nostis _MH_ contra] _quid B2, non liquet_ 54 haec] has _Heinsius_ 55 dicere]

credere _T_ 58 suas] duas _F2ul: 'id est oriens et occidens' (F2gl)_ 59 Gigantas _Heinsius_ gigantes _codd_ 60 nimbiferi _scripsi; possis et_ nimbigeri _legere_ nimbifero _BCI_ nibifero _T_ nubifero _MFHL_ fulmineo _P_ fumoso _M2(gl)_ uindicis] uindice _B_ datos]

das _M1_ 62 capta traxit] traxit capta _Iac_ Oechalia _edd_ oethalia _BI_ ethalia _C(Fac)L_ etholia _MHPTFpc_ 63 addidit] addiuit _Bac_ addit _F1Iac_ abdidit _L_

si quid adhuc igitur uiui, Germanice, nostro 65 restat in ingenio, seruiet omne tibi.

non potes officium uatis contemnere uates; iudicio pretium res habet ista tuo.

quod nisi te nomen tantum ad maiora uocasset, gloria Pieridum summa futurus eras. 70 si dare materiam nobis quam carmina mauis, nec tamen ex toto deserere illa potes: nam modo bella geris, numeris modo uerba coerces, quodque aliis opus est, hoc tibi lusus erit, utque nec ad citharam nec ad arcum segnis Apollo, 75 sed uenit ad sacras neruus uterque manus, sic tibi nec docti desunt nec principis artes, mixta sed est animo cum Ioue Musa tuo.

65 igitur _om Hac_ uiui] riui _Hertzberg ad Prop IV i 59_ 68 iudiciO _B2c_ tuo _ex_ suo _T, ut uid_ 69 quod] qui _T_ nomen]

numen _'unus Heinsii cum prima editione, ut Augustus intelligatur'--Burman_ tantum] tanto _C_ 71 si _R. J. Tarrant_ sed _codd_ mauis _IF2ul_ maius _BF1 utrumque legere possis in CMHLT_ 72 nec] non _I_ 74 quodque] quod _Bac_ lusus] ludus _MLI2_ leue _L2(gl)_ 75 citharam] citharum _C_ Apollo _FILT_ apollo est _BCMH_ 77 docti desunt nec _BF1T_ docte desunt nec _LF2_ docti nec desunt _CM_ desunt docti nec _HI_

quae quoniam nec nos unda summouit ab illa ungula Gorgonei quam caua fecit equi, 80 prosit opemque ferat communia sacra tueri atque isdem studiis imposuisse manum, litora pellitis nimium subiecta Corallis ut tandem saeuos effugiamque Getas, clausaque si misero patria est, ut ponar in ullo 85 qui minus Ausonia distet ab urbe loco, unde tuas possim laudes celebrare recentes magnaque quam minima facta referre mora.

tangat ut hoc uotum caelestia, care Suilli, numina, pro socero paene precare tuo.

79 nos] uos _Hac_ summouit] dimouit _H_ 81 tueri] tuenti _BpcF1_ 82 atque] at sit _F2ul_ isdem _CFIac_ iisdem _T_ hi(i)sdem _MHIpcL_ his dem _B1_ his det _B2, ut uid_ 83 pellitis] peditis _ex_ proditis _C, ut uid_ Corallis] coraulis _M_ 84 effugiamque]

effugi*m _F1_ 85 misero patria est] misero est patria _H_ in _add M2_ ullo _M_ illo _BCFHILT_ 86 minus] minor _F2ul_ Ausonia]

ausonio _C_ ausoniA _F2c_ distet] distat _BCT_ distET _M2c, ut uid_ loco] locus _F_ 87 recentes] recenter _Heinsius_ 88 quam] cum _H_ minima _BCHILTM2, F2 in ras_ nimia _M1_ 89 tangat] tangant _CacH_ care] cara _BacC_ Suilli] suille _T_ 90 socero _ex_ cero _M_ paene] pena _Bac_

IX

Vnde licet, non unde iuuat, Graecine, salutem mittit ab Euxinis hanc tibi Naso uadis; missaque di faciant auroram occurrat ad illam bis senos fasces quae tibi prima dabit, ut, quoniam sine me tanges Capitolia consul, 5 et fiam turbae pars ego nulla tuae, in domini subeat partes, et praestet amici officium festo littera nostra die.

atqui ego si fatis genitus melioribus essem, et mea sincero curreret axe rota, 10 quo nunc nostra manus per scriptum fungitur, esset lingua salutandi munere functa tui,

racino _B2_ grecino amico suo _M_ ad grecinum _FI2_ grecino _H2_ hanc epistulam mittit grecinno _L_ 1 unde] inde _T_ iuuat] uiuat _F_ Graecine] grecinne _LT_ 2 Euxinis] exinis _C, ut uid_ (ecinis _Lenz, Andre_) 3 di _BC_ dii _MFHILT_ 4 fasces] fascis _C_ faces _F1IacPac_ 5 ut] et _MITF2ulH2ul_ 7 domini] domino _Iac_ _om M1_ partes et praestet _F2 in ras_ partes] partis _C_ praestet]

pRAt _L_ 8 officium] officium et _Mac, ut uid_ festo _Burman_ iusto _T, sicut coni Merkel_ iusso _BCMFHIL_ littera] litora _C_ 9 atqui _unus e duobus Hafniensibus Heinsii_ atque _BCM1FHILT_ ast _M2ul_ genitus] genitis _F1_ 12 lingua] linga _I1_ salutandi] salutanti _C_

gratatusque darem cum dulcibus oscula uerbis, nec minus ille meus quam tuus esset honor; illa, confiteor, sic essem luce superbus 15 ut caperet fastus uix domus ulla meos.

dumque latus sancti cingit tibi turba senatus, consulis ante pedes ire iuberer eques, et quamquam cuperem semper tibi proximus esse, gauderem lateris non habuisse locum; 20 nec querulus, turba quamuis eliderer, essem, sed foret a populo tum mihi dulce premi.

prospicerem gaudens quantus foret agminis ordo, densaque quam longum turba teneret iter; quoque magis noris quam me uulgaria tangant, 25 spectarem qualis purpura te tegeret;

14 minus ... meus quam] meus ... minus quam _M_ minus ... meusque _C_ minor ... meus quam _T_ tuus _add I in marg_ 16 ulla] illa _BacMac_ 17 cingit] cinget _MIF2_ tanget _ F2ul_ tibi _add F2_ 18 iuberer]

uiderer _unus Vaticanus, probante Heinsio_ 19 cuperem _add F2_ cuper** _H_ 20 lateris] lateri _MFL_ 22 sed] sic _F_ tum] tunc _MFH_ 23 prospicerem] aspicerem _B_ respicerem _Riese_ _25-26 damnant Heinsius Bentley_ 25 quoque] quodque _L_ utque _F2ulM2gl_ tangant _BC_ tangunt _MFHILT_ 26 tegeret] regeret _L_

signa quoque in sella nossem formata curuli et totum Numidae sculptile dentis opus.

at cum Tarpeias esses deductus in arces, dum caderet iussu uictima sacra tuo, 30 me quoque secreto grates sibi magnus agentem audisset media qui sedet aede deus, turaque mente magis plena quam lance dedissem, ter quater imperii laetus honore tui.

hic ego praesentes inter numerarer amicos, 35 mitia ius urbis si modo fata darent, quaeque mihi sola capitur nunc mente uoluptas, tunc oculis etiam percipienda foret.

_27-28 damnat Merkel (1884)_ 27 curuli] curili _I_ 28 Numidae _edd_ numidi _BCMHILT_ nimidi _F_ sculptile] scalpule _C_ scutile _F1_ scVLPTILE _M2c_ opus] ebur _T_ 29 at] et _HL_ arces] artes _Bac_ 30 dum] cum _CL_ iussu] iusso _B_ 31 grates _ex_ magnus _T_ 33 plena quam] plenaque _CF1_ quam plena _I_ 34 ter] terque _B2_ laetus] plenus _T_ 35 hic] tunc _Housman (Owen 1894)_ hinc _Merkel (1884), Schenkl (Owen)_ sic _Merkel (1853)_ ego] mihi _C_ 36 ius urbis si _editio Aldina 1502_ ius uerbis si _B1CMF1IT_ ius uerbi si _H_ ius nobis si _F2_ uim uerbis si _B2, F3 ut uid_ si uerbis uim _L_ 37 quaeque] quoque _C, ut uid_

non ita caelitibus uisum est, et forsitan aequis: nam quid me poenae causa negata iuuet? 40 mente tamen, quae sola domo non exulat, usus praetextam fasces aspiciamque tuos.

haec modo te populo reddentem iura uidebit, et se decretis finget adesse tuis, nunc longi reditus hastae supponere lustri 45 cernet et exacta cuncta locare fide, nunc facere in medio facundum uerba senatu publica quaerentem quid petat utilitas,

39 aequis] aequos _C_ 40 causa] culpa _Heinsius_ negata] nagata _C_ iuuet] foret _Bac, 'unde uerum eliciendum'--Riese_ 41 domo _scripsi_ loco _codd_ foco _fort legendum_ usus _Heinsius_ utor _BCL_ utar _MFHIT_ utens _Williams (utens ... aspiciamque)_ 42 aspiciamque]

aspiciensque _Williams (utar ... aspiciensque)_ 43 haec] nec _Bac_ 44 decretis _Korn_ secretis _codd_ secreto _Wheeler_ finget] fingit _B, C ut uid_ tuis] locis _Etonensis B. k. 6.18, saec xiii (Lenz), probante Heinsio (secretis ... locis)_ 45 longi] longe _TF2 (=longae)_ lustri] lutri _Hac_ lustra _F2ul_ 46 cernet _P, Gothanus membr. II 121, saec xiii (Andre)_ credet _BCFHILT_ cERNet _M2c_ exacta]

perfecta _M2(gl)I2(gl)_ _47 om C_ 48 publica] puplica _LP_ petat] petit _M_

nunc pro Caesaribus superis decernere grates, albaue opimorum colla ferire boum. 50 atque utinam, cum iam fueris potiora precatus, ut mihi placetur principis ira roges; surgat ad hanc uocem plena pius ignis ab ara, detque bonum uoto lucidus omen apex.

interea, qua parte licet, ne cuncta queramur, 55 hic quoque te festum consule tempus agam.

altera laetitiae est nec cedens causa priori: successor tanti frater honoris erit.

nam tibi finitum summo, Graecine, Decembri imperium Iani suscipit ille die, 60 quaeque est in uobis pietas, alterna feretis gaudia, tu fratris fascibus, ille tuis;

50 albaue _BCI_ albaque _MFHLT_ opimorum] primorum _IT_ 51 iam] tu _FT_ potiora] maiora _P_ 52 principis] numinis _M_ 53 pius]

prius _Iac_ 57 laetitiae est _LT_ laetitia est _BCFHI_ letici* est _M_ laetitiae _Heinsius e tribus codd_ cedens _BCLpcT_ credens _Lac_ cendens _M_ cedet _FHI_ _59-60 fort spurii_ 59 Graecine] DEgrecine _M1c_ (= grecine _ex_ decembri[-is?]) Decembri] decembris _M_ 60 suscipit] suspicit _(Bac)C_ suscipiet _M2(gl)_ 61 uobis] nobis _(F1)H_ alterna] aterna _C, ut uid_

sic tu bis fueris consul, bis consul et ille, inque domo binus conspicietur honor, qui quamquam est ingens, et nullum Martia summo 65 altius imperium consule Roma uidet, multiplicat tamen hunc grauitas auctoris honorem, et maiestatem res data dantis habet; iudiciis igitur liceat Flaccoque tibique talibus Augusti tempus in omne frui! 70 cum tamen a rerum cura propiore uacabit, uota precor uotis addite uestra meis, et si quae dabit aura sinum, laxate rudentes, exeat e Stygiis ut mea nauis aquis.

63 fueris consul] consul fueris _T_ fueris _B1_ bis consul et ille]

bis consul et ipse _H_ et ille _Mac_ 64 binus] bimus _Gudianus 228 (Owen 1894), probante Heinsio_ honor] honos _L_ 65 quamquam]

quamque _C_ nullum] nullium _BacP_ 67 auctoris] actoris _MFI_ 69 Flaccoque] flacco _T_ 71 cum _FILT_ quod _BC_ ut _MH_ quum _Weise (Ehwald _KB_ 48)_ a] ab _B_ propiore] propriore _CFL_ uacabit]

uacabis _Riese_ 72 uotis] uestris _Mac_ 73 et] _quid B, incertum_ quae _scripsi_ qua _CMFHIL_ quem _BT_ sinum] sonum _Williams_ laxate _editio princeps Romana 1471_ iactate _codd_ rudentes]

rudentis _B_ 74 exeat] et exeat _C_ e _BCH_ a _MFILT_ Stygiis]

stigis _Cac_

praefuit his, Graecine, locis modo Flaccus, et illo ripa ferox Histri sub duce tuta fuit: hic tenuit Mysas gentes in pace fideli, hic arcu fisos terruit ense Getas, hic raptam Troesmin celeri uirtute recepit, infecitque fero sanguine Danuuium. 80 quaere loci faciem Scythicique incommoda caeli, et quam uicino terrear hoste roga, sintne litae tenues serpentis felle sagittae, fiat an humanum uictima dira caput, mentiar, an coeat duratus frigore Pontus, 85 et teneat glacies iugera multa freti.

75 praefuit] praefugit _C_ 77 Mysas gentes _BT_ misas gentis _C_ missas gentes _FI_ missus gentes _L_ gentes missas _MH_ sibi commissas _F2(gl)_ commissas _H2(g1)_ 78 fisos] fortes _M2ul_ 79 Troesmin _Heinsius; uide _CIL_ V 6183-88, 6195_ troesmen _C_ troesenen _B1_ troien _L_ troezen _HITB2_ troezem _F_ trozenam _M_ 80 infecitque]

infecit _M1_ Danuuium _Korn_ danubium _codd_ 81 quaere] queri _T_ Scythicique incommoda caeli _add F2_ Scythicique] siticique _I_ 82 terrear] terreat _C_ hoste] ense _H_ 83 serpentis] serpentes _Iac_ felle] sola _C_ 85 mentiar] effluat _FL_ anfluat _P_ * fluAT _M2c_

haec ubi narrarit, quae sit mea fama require, quoque modo peragam tempora dura roga.

non sumus hic odio, nec scilicet esse meremur, nec cum fortuna mens quoque uersa mea est; 90 illa quies animo quam tu laudare solebas, illa uetus solito perstat in ore pudor, [sic ego sum longe, sic hic, ubi barbarus hostis ut fera plus ualeant legibus arma facit,]

re queat ut nulla tot iam, Graecine, per annos 95 femina de nobis uirue puerue queri.

87 ubi] ubi _uel_ tibi _B_ narrarit] narraret _C_ narrauit _F1_ fama] fata _F2_ 90 nec] hec _C_ uersa mea] mea uersa _H1_ rapta mea _F_ 91 animo _'optimus Vaticanus', probante Heinsio_ animi _BCMFHILT_ 92 perstat] praestat _BC_ _93-94 damnat Merkel; 93 'uersus suspectus'--Heinsius; post_ longe _hexametri finem, pentametrum, hexametri initium excidisse putat Ehwald_ 93 sic ego sum longe [-ae _C_] sic hic _BCMFHILT_ sic ego sum, sic hic sanctis _Korn_ sic ego sum longe, Scythicis _Owen (ed. Tristium 1889, p. xxxviii)_ longe] lenis _Nemethy_ 95 re ... nulla _MHIL_ rem ... nullam _BCFT_ tot iam] iam tot _L_ 96 uirue] uirque _M_